REHBER · ÖDEME ALAMAMA
Müşteri Ödeme Yapmazsa Ne Yapabilirsin
Bunu dolaylı yoldan sormayalım: bağımsız bir doğrulama raporun olması, müşterinin sana parayı otomatik olarak göndereceği anlamına gelmez. Peki rapor temiz çıktı, müşteri hâlâ ödemiyor -- şimdi ne olur?
Lancerix bugün (Faz 1) parayı tutmaz, müşteriyi ödemeye zorlamaz -- bunu yapacak escrow altyapısı henüz kurulmadı. Bir doğrulama raporu, "kriterler karşılandı" diyen bağımsız ve zaman damgalı bir kanıttır; ödemeyi kendisi tahsil eden bir mekanizma değildir. Bu ayrımı net görmek, elindeki gerçek araçları doğru kullanmanın ilk adımıdır.
Önce elindekini netleştir: kanıtın gerçekten tam mı?
İcra sürecine ya da bir tartışmaya girmeden önce şunu kontrol et: sözleşme imzalı mı, kabul kriterleri yazılı ve net mi, teslim zaman damgalı mı, rapor "kriterler karşılandı" diyor mu? Bu dördü tamsa, elinde gerçekten güçlü bir dosya var demektir.
Bunlardan biri eksikse (örneğin kriterler hiç yazılmamışsa), önce onu bir sonraki sözleşmende düzelt -- geriye dönük bir eksiği bu aşamada tamamlayamazsın, ama bir daha yaşamamak elinde.
İcra takibi: yazılı borcun resmi karşılığı
Türkiye'de, imzalı bir sözleşme ve ödenmemiş bir bedel üzerinden icra takibi başlatmak yasal bir yoldur -- bu, yazılı bir borcu resmi bir tahsilat sürecine çevirmenin standart mekanizmasıdır.
Bu rehber bir hukuk hizmeti değildir ve süreç, maliyet ya da güncel prosedürler hakkında kesin bilgi vermez -- bunlar zamanla değişir ve senin özel durumuna göre farklılaşır. Somut adım için bir avukata ya da hukuk danışmanına başvurman gerekir. Buradaki tek amaç, böyle bir yolun var olduğunu ve imzalı sözleşme + net kabul kriterleri + zaman damgalı teslimin, o yolu yürürken elinde tuttuğun en değerli belgeler olduğunu göstermek.
Rapor paylaşımı: yasal olmayan ama gerçek bir baskı aracı
Kabul edilen bir doğrulama raporunu, dilersen herkese açık, paylaşılabilir bir bağlantıda yayınlayabilirsin -- bu senin kendi tercihin, varsayılan olarak kapalıdır. Paylaşılan rapor; sözleşme başlığı, proje kategorisi, kabul kriterleri ve sonucu gösterir; taraf isimleri, iletişim bilgisi ya da tutar asla göstermez.
Bu bir tahsilat aracı değildir ama gerçek bir sonucu vardır: bağımsız biri tarafından "kriterler karşılandı" diye doğrulanmış bir işi ödemeden bırakan bir müşteri, bunu görünür kılan bir kayıtla karşı karşıya kalır. Bazı anlaşmazlıklarda, ödemeyi hızlandıran şey mahkeme değil, bu görünürlüktür.
Bir sonraki sefer için: riski baştan azaltmak
En güçlü "ödenmeme" çözümü, ödenmemeyi zorlaştıran bir sözleşme yapısıdır: işe başlamadan önce bir ön ödeme istemek, büyük projeleri aşamalara bölüp her aşamayı ayrı ayrı teslim etmek, ve her aşama için ayrı kabul kriterleri yazmak -- bunların hiçbiri Lancerix'e özel değil, genel freelance pratiğidir, ama bu platformdaki sözleşme ve kabul kriteri akışıyla doğrudan uyumludur.
Kabul kriterlerinin sözleşme imzalanmadan önce, iki tarafça da onaylanmış olması şart -- imzadan sonra eklenen ya da değiştirilen bir kriter, tam da bir anlaşmazlık anında "bu zaten yoktu" itirazıyla karşılaşır.
Sık sorulanlar
Lancerix ödenmeyen param için tahsilat yapar mı?
Hayır. Lancerix bugün fon tutmaz ya da tahsilat yapmaz -- bağımsız bir doğrulama raporu ve imzalı bir sözleşme sağlar. Tahsilat, hukuki yollarla senin (veya avukatının) yürüteceğin ayrı bir süreçtir.
Temiz bir rapor mahkemede kanıt sayılır mı?
Bu bir hukuki tavsiye değildir ve kesin cevabı bir avukat vermelidir. Genel olarak söylenebilecek şey: imzalı, zaman damgalı ve değiştirilemez bir kayıt, sözlü ya da mesajlaşmaya dağılmış bir anlaşmadan daha güçlü bir belgedir.
Raporu herkese açık paylaşmak müşteriyle ilişkimi tamamen bitirir mi?
Muhtemelen evet, bu sert bir adımdır ve öyle kullanılmalıdır -- son çare olarak, ilişkinin zaten bittiği durumlarda. Rapor kimseyi kötüleyen bir yorum içermez, sadece kriterlerin karşılandığını gösterir.
Bunu önceden nasıl önlerim?
Ön ödeme istemek, projeyi aşamalara bölmek ve her aşama için ayrı, imzadan önce kilitlenmiş kabul kriterleri yazmak -- bunların hiçbiri garanti vermez ama riski gözle görülür şekilde azaltır.
Bir sonraki sözleşmeni bugün daha sağlam kur
Net kabul kriterleri ve bağımsız bir doğrulama katmanı, ödenmeme riskini ortadan kaldırmaz ama elindeki kanıtı gözle görülür şekilde güçlendirir.